الفيض الكاشاني

27

كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى )

كاشان براى استفاده شيخ به قم حركت كند امّا والدش تردّد داشت پس بناى اجازه را بر استخاره گذاشته و از قرآن اين آيه آمد : « فَلَوْ لا نَفَرَ مِنْ كُلِّ فِرْقَةٍ مِنْهُمْ طائِفَةٌ لِيَتَفَقَّهُوا فِي الدِّينِ . . . « 1 » و بعد از ديوان منسوب به مولى تفأل زدند و اين ابيات : تغرب عن الاوطان فى طلب العلى * و سافر ففى الاسفار خمس فوائد كه اشارتى مطلوب بود پس او به قم رفت و علوم شرعيه را از سيد ماجد فراگرفت و علوم عقلى را از مولى صدر الدين شيرازى آنگاه صاحب لؤلؤ از قول جزايرى نقل كرد كه چون فيض به شيراز رسيد فرزند ملا صدرا را جامع علوم عقلى و نقلى ديد و از وى فراگرفت ، حال خوانندگان ملاحظه فرمايند كه صاحب لؤلؤ و حتى سيد نعمت الله جزايرى كه شاگرد فيض هم بوده چه اشتباهاتى مرتكب شده‌اند . صفات اخلاقى فيض فيض به پيروى از منش پيشوايان اماميه اثناعشريه پاكدل و نيكواعتقاد و مردم دوست و پيرو سه اصل گفتار نيك و كردار نيك و انديشه نيك و خير محض بوده از دروغ و ريا و سمعه و تهمت و نفاق روىگردان و جامعه را با خوش‌رويى به خير و صلاح و و داد تشويق مىكرد و از كبر و رياست و مناصب و اشتغالات مادّى دنيوى و خودخواهى بدور بوده است و اگر كسى بخواهد بداند كه منش او در معاشرت چه بوده علاوه بر تأليفات وى به گفتار ديگران درباره وى بايد توجه داشت كه مكاتبات دوستانه او با يارانش مخصوصا اشعار منظوم چهل تن از مريدان و شاگردانش را كه در مجلّد گرد آمده است ملاحظه فرمايند كه علاوه بر ذكر مراتب علمى استاد از خوى خوش وى تمجيد شده تا آنجا كه گفته‌اند : هيچ‌كس نشناخت جز اللّه اكبر فيض را

--> ( 1 ) - آيه 122 ، سورة التوبة .